Najstarszą formą małżeństwa była małżeństwo wyznaniowe i do XIII w. miało wyłącznie taki charakter. Do świeckich małżeństw zaliczamy przede wszystkim małżeństwo jako najstarsza forma i sposób zawarcia – porwanie niewiasty. Porywający jednak okrywa się infamią, a dziewczyna zostaje wydziedziczona. Można je było zawierać w drodze umowy – kobieta przechodziła z rąk do rąk jak element inwentarza domowego. Umowy formalne małżeńskie gdzie konieczne jest dokonanie określonych aktów symbolicznych, w których kobieta bierze udział – nie jest już przedmiotem transakcji. Składa się z kilki etapów: zmówin (rola dziewosłęba) odpowiadających mowie przedwstępnej; zda win – uroczystych zaślubin będących efektem zmówin, wykonania zobowiązania, które wynikało ze zmówin; pokładzin w obecności świadków formalny akt zawarcia
